poniedziałek, 2 czerwca 2014

Mikroelementy a ziołolecznictwo

Współczesna nauka wiąże mechanizm etiopatogenezy chorób ze zmianami przystosowawczymi, które przekraczają granice homeostazy ustroju. Jednym z czynników wywołujących zmiany adaptacyjne organizmów ludzi i zwierząt jest niedobór lub nadmiar niektórych mikroelementów w wodzie pitnej lub pożywieniu. 

Od dawna wiemy, że np. przyrost tarczycy spowodowany jest niedoborem jodu w ustroju. Niektóre zmiany we krwi oraz w ośrodkowym układzie nerwowym interpretuje się jako reakcję na niedobór przyswajalnego żelaza. Odczynem adaptacyjnym na niedobór chromu i cynku jest skłonność do cukrzycy. Deficyt cynku wywołuje również zaburzenie wzrostu i rozwoju ośrodkowego układu immunologicznego. Niedobór selenu sprzyja powstawaniu określonych schorzeń neoplastycznych. Niedostateczna podaż litu zwiększa częstotliwość depresji maniakalnych. Ludność zamieszkująca tereny z deficytem magnezu w glebie i wodzie częściej choruje na miażdżycę i inne schorzenia układu krążenia. Podobnych przykładów jest bardzo wiele i nie sposób opisać ich tutaj wszystkich oraz nie są one kluczowym tematem tego wpisu.

http://ocdn.eu/images/pulscms/YTQ7MDQsMCwzZSwzZTcsMjMxOzA2LDMyMCwxYzI_/cc9fecd65a159bb0f7b1598682f20bd0.jpg

Postęp techniki badawczej umożliwił poznanie w ostatnich latach zarówno fizjologicznej jak i patogenicznej roli niektórych mikroelementów. Zawartość tych pierwiastków w ziołach może wpływać korzystnie lub niekorzystnie na właściwości lecznicze. Zależy to od rodzaju pierwiastka, jego ilości i postaci chemicznej, a także w pewnym stopniu od wzajemnej proporcji niektórych mikroelementów o działaniu antagonistycznym lub synergicznym.

Znana jest zdolność niektórych gatunków roślin do wybiórczej kumulacji określonych pierwiastków śladowych ze środowiska przyrodniczego. Właściwość ta jest od dawna wykorzystywana w ziołolecznictwie. Przykładem może być zastosowanie skrzypu polnego, który zawiera 5,19 do 7,77& krzemu, w tym 0,5 do 1,5% krzemionki rozpuszczalnej w wodzie i resorbowanej z przewodu pokarmowego. Okazuje się, że największe stężenie krzemu w skrzypach występuje w okresie od połowy lipca do końca sierpnia.

http://www.silicycle.pl/img/impaq_1.png


Duża przydatność rozpuszczalnej krzemionki w lecznictwie znana jest od dawna. Pisał o niej m.in Pasteur w 1878 roku lecz dopiero w 1970 roku Schwarz wykazał fizjologiczną niezbędność krzemu w organach ssaków. Ten śladowy w ustroju ludzkim pierwiastek pełni ważną funkcję zarówno jako biologiczny czynnik sieciujący oraz istotny element ultra strukturalny tkanki łącznej. Niedobór krzemu w diecie wywoływany u szczurów, zahamowuje wzrost o 30-35% oraz powoduje zaburzenia kości i szkliwa. Dodany do paszy zwierzęcej w ilości 0,003% przyśpiesza ich wzrost o około 35%.

Zawartość krzemu w organizmie dorosłego człowieka w warunkach prawidłowych wynosi około 0,01% masy ciała, a największe stężenie w grasicy - 310 mg na 100g, nadnerczach - 250 mg na 100g i przysadce 81,4 mg na 100g.

Stwierdzono, że w procesie regeneracji złamanych kości występuje w strefie uszkodzonej niemal 50-krotny wzrost zawartości krzemu.

Zawartość krzemu w ustroju ludzkim wyraźnie maleje z wiekiem, co znajduje odzwierciedlenie m.in w zmianach jego zawartości w ścianie aorty. Znaczne zmniejszenie ilości krzemu występuje również w tkankach łącznych podczas arteriosklerozy, a także w przypadku gruźlicy czy niektórych chorób nowotworowych.

Zaobserwowano zmiany zawartości kwasu krzemowego w komórkach krwi w przebiegu białaczki. Najmniejsza zmiana ilości kwasu krzemowego powoduje zmiany potencjału elektrolitycznego powierzchni krwinek czerwonych.

Podobnie śladowe ilości kobaltu wystarczają do wyraźnych zmian chemoluminescencyjnych limfocytów ludzkich. Również niewielkie dawki cynku powodują znaczne zwiększenie elektronowego rezonansu paramagnetycznego ( EPR ) komórek zawierających melaninę.

Podane dane świadczą o bardzo istotnym znaczeniu fizjologicznym, profilaktycznym oraz leczniczym odpowiedniej podaży mikroelementów.

W celu optymalnego wykorzystania jednego ze źródeł, jakim są zioła lecznicze, należy zwrócić uwagę na okoliczności, wpływające na zawartość tych pierwiastków w roślinach.

Stężenie mikroelementów zależy nie tylko od gatunku, anatomicznej części rośliny, ale także od pory roku, okresu wegetacji, czasu zbiorów, warunków pogodowych, właściwości geochemicznych danego terenu.

Badania na terenach ZSRR dowodzą, że zawartość litu w niektórych roślinach, zależnie od przynależności taksonomicznej, analizowanej części rośliny, środowiska glebowego itp. Największe stężenie tego pierwiastka stwierdzono w nadziemnych częściach roślin. Rośliny z tej samej rodziny mogą znacznie różnić się pod względem zawartości litu, dlatego teren na którym dokonuje się zbiorów ma duże znaczenie.

Konieczne jest badanie całego kompleksu czynników środowiska przyrodniczego dla uzyskania roślin o optymalnej aktywności biologicznej, w tym również pożądanej zawartości mikroelementów.

Niedobory litu przyczyniają się do powstania depresji maniakalnej co z kolei ma duży związek z alkoholizmem, dlatego bardzo ważne aby został on podany w trakcie leczenia tej choroby. Stworzono również pozytywny wpływ na samopoczucie osób chorych na białaczkę, którym podaje się lit. Należy również stwierdzić, że na wielu, rozległych terenach stwierdzono ogromny niedobór litu.

O znaczeniu właściwego doboru środowiska naturalnego świadczy fakt fakt wielu prób założenia plantacji żeń-szenia. Spośród kilku testowanych pod tym względem miejsc na terenie Kaukazu, tylko jedno okazało się odpowiednie dla stworzenia optymalnych warunków biologicznych i hodowlanych tej rośliny. Tylko w biotopie o specyficznym składzie gleby i mikroklimacie możliwe okazało się uzyskanie nasion żeń-szenia. W warunkach tych udało się uzyskać w ciągu około 7 lat korzenie tej rośliny o wielkości odpowiedniej dla przemysłu farmaceutycznego, gdy tymczasem w warunkach naturalnych korzenie takie można spotkać u roślin ponad 35 letnich.

Aby uzyskać  możliwie najkorzystniejsze działanie lecznicze, ważne jest zachowanie nie tylko określonej ilości, lecz również odpowiedniej proporcji mikroelementów w stosowanym preparacie.

Godnym uwagi jest fakt, że na zawartość mikroelementów w roślinach może mieć wpływ zmiana ilości chromosomów.

Znane są również dane dotyczące wpływu zawartości mikroelementów na aktywność związków biologicznych w roślinach. Wykazano również, że wraz ze zmianą zawartości w glebie i w roślinach określonych pierwiastków, zmienia się również ilość substancji chemicznych o znaczeniu farmakologicznym. W przypadku gryki, wraz ze wzrostem zawartości miedzi, wzrasta ilość flawanoidów.

Wzrost zawartości miedzi, kobaltu i cynku w glebie powoduje wzrost zawartości alkaloidów w liściach pokrzyku. Natomiast wzrost zawartości manganu i molibdenu zwiększa aktywność biologiczną glikozydów nasercowych w liściach.

Zapotrzebowanie na mikroelementy u roślin jest zróżnicowane, zależnie od gatunku i okresu wegetacji. Ważną rolą w przyswajalności przez rośliny pierwiastków zawartych w glebie odgrywają mieszane kompleksy lipidów. Hipoteza kontaktowej chelatacji tłumaczy pobieranie przez włośniki nierozpuszczalnych w wodzie związków metali np. żelaza.

Należy również uwzględnić inne czynniki środowiskowe, które mogą wpływać na jakość surowca dla potrzeb ziołolecznictwa. Wilgotna gleba sprzyja większej zawartości molibdenu oraz kobaltu, dlatego ich ilość w roślinach na obszarach okresowo zalewanych może być 10 - 20-krotnie większa niż w roślinach z terenów suchych.

Wzrost kwasowości gleby zwiększa przyswajalność kobaltu i niklu, a zmniejsza przyswajalność molibdenu. Ponadto stwierdzono, że w warunkach wysokogórskich występuje koncentracja niektórych mikroelementów w roślinach. Doświadczono, że zawartość substancji aktywnych w ziołach zwiększa się w miarę wzrostu wysokości.

Dla mikroelementów niezbędnych w organizmach żywych, istnieje zakres stężeń odpowiadających ich optymalnemu działaniu. Niektóre z nich wykazują trujące właściwości przy stosunkowo małym stężeniu. Ich zawartość w ziołach predysponowana jest zarówno predyspozycjami genetycznymi, klimatycznymi i innymi.

Obecnie znanych jest już kilkanaście mikroelementów niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania ustroju człowieka, a ich podaż nie może być uregulowana.

Najwcześniej poznano rolę fizjologiczną żelaza, którego zastosowanie lecznicze sięga starożytności. Wśród ludowych metod uzupełniania niedoboru znane jest wykorzystywanie niektórych źródeł wód mineralnych oraz roślin kumulujących jony żelaza takich jak szpinaku, faosli czy pokrrzywy. Zawartość żelaza u zdrowego człowieka wynosi około 8,59 mikromola we krwi i 23,3 mikromola w surowicy. Odgrywa on szczególną rolę fizjologiczną stanowiąc składnik hemoglobiny, mioglobiny, cytochromów, enzymów.

Prawidłowa podaż miedzi to około 1 mg dziennie. Zwiększa ona przyswajalność żelaza oraz jego racjonalne wykorzystywanie w organizmie.

Kolejnym pierwiastkiem jest jod. Został on odkryty przez Chatina w 1850 roku. Jest drugim, niezbędnym mikroelementem. Niedobór jodu w środowisku naturalnym sprzyja niedoczynności tarczycy, której wyrazem może być wole endemiczne, a w skrajnych przypadkach kretyznizm. Obecnie wiadomo, że jod kumuluje się w tarczycy, przede wszystkim w postaci tyreoglobuliny. Ponieważ głównym związkiem jodu są morza i tereny nadmorskie nie odczuwają niedoboru.

Innym mikroelementem jest wapń. Stanowi on kolejny związek, który został odkryty w 1928 roku przez Harta. Metal ten współdziała z żelazem w utrzymaniu homeostazy wewnątrzustrojowej.

Mangan uznano za mikroelement dopiero w roku 1931. w wyniku badań Kemmerera i Todda. Jest on aktywatorem wielu enzymów utleniających, bierze udział w reakcjach dekarboksylacji, hydrolizy i prawdopodobnie w syntezie witaminy C. Obecność manganu jest niezbędna w procesie leczenia awitaminozy.

Cynk znany jest od 1934 roku. Wpływa na aktywność dużej grupy enzymów takich jak anhydrazy węglowej, dehydrogenazy, kinazy tymidowej itp. Deficyt cynku w diecie zaburza rozwój ośrodkowego układu nerwowego oraz gonad. Cynk przyśpiesza regenerację trudno gojących się ran i wrzodów. U ludzi zdrowych, dzienne zapotrzebowanie na cynk wynosi od 15 do 25 mg. Właściwa ilość cynku jest niezbędna do prawidłowego działania układu odpornościowego. Przyswajalność cynku u ludzi zdrowych jest rzędu 20 do 40%. Obniża się ona u alkoholików i chorych na marskość wątroby.

Kolejnym mikroelementem jest Selen. Wywiera ona działanie biologiczne już w niezwykle małych stężeniach - 22mg/l. chroniąć m.in przed dietetyczną nekrozą wątroby, natomiast większe stężenia tego pierwiastka so toksyczne. Selen jest aktywatorem peroksydazy. Wykazuje również synergizm z witaminą E. Niedobór selenu zmniejsza odporność erytrocytów na hemolizę i obniża odporność organizmu. Jego właściwa dawka zwiększa odporność na promieniowanie jonizujące, mikortoksyny oraz hamuje w pewnym stopniu rozwój chorób naczyniowo-sercowych.

Natomiast Fluor, podobnie jak Selen, może przy większych stężeniach stanowić czynnik patogenny. Jest potrzebny w niewielkich ilościach. Jego podaż w diecie powinna wynosić nie więcej niż 2,5 mg. kg. a prawidłowa zawartość w wodzie pitnej od 1 - 2,5 mg/l. Fluor jest katalizatorem nieenzymatycznej oksydacji katecholamin i aktywatorem m.in cytruliny oraz cyklazy adenylowej. Jest niezbędny do prawidłowego rozwoju kośćca i chroni zęby przed pruchnicą. Nadmiar tego pierwiastka prowadzi do odwapnień kości, odkładania soli wapniowych w nerkach, mięśniach i płucach. jest substancją silnie trującą i toksyczną.

Molibden jest zaliczany również do mikroelementów. Na obszarach ubogich w zawartość tego pierwiastka stwierdza się wzrost zachorowań na pruchnicę zębów, choroby kości, stawów i zaburzeń w funkcjonowaniu gonad. Deficyt molibdenu w pożywieniu może skutkować zatruciem miedzią nawet przy jej prawidłowej zawartości. Jest on aktywatorem oksydazy ksantonowej i aldehydowej oraz reduktazy azotonowej.

Magnez natomiast odgrywa zasadniczą rolę w większości reakcji biochemicznych związanych z transportem fosforu, stanowi również czynnik stabilizujący strukturę kwasów nukleinowych. Jest aktywatorem ponad 100 enzymów. Uczestniczy w biosyntezach białek łańcucha DNA, cAMP i glikolizie. Jest niezbędnym składnikiem chlorofilu, stąd szczególnie dużo magnezu zawierają rośliny zielone. Dzienne zapotrzebowanie na magnez dla człowieka dorosłego wynosi od 200 do 300 mg. Niedobór tego pierwiastka może powodować miażdżycę oraz niektóre nowotwory.

Chrom jest mikroelementem, którego dzienne zapotrzebowanie wynosi zaledwie 5 do 10 mikrogramów, natomiast większe dawki stają się toksyczne. Zawartość tego pierwiastka w pokarmie roślinnym sięga zwykle od 20 do 50 mikrogramów. Niedobór tego pierwiastka zaburza niedobór węglowodanów, nadmiar zaś zwiększa ryzyko raka płuc. Prawidłowa podaż chromu i cynku może być skuteczną profilaktyką przeciwcukrzycową.

Największy deficyt na mikroelementy stwierdza się u kobiet w okresie ciąży oraz u ludzi starszych. W tym przypadku należy starać się zwiększyć dawki przyswajanych pierwiastków ponieważ ich niedobory mogą stanowić duże niebezpieczeństwo dla naszego zdrowia lub życia.

Opisaliśmy tutaj najbardziej istotne makroelementy, oczywiście nie jest to wszystko. Zrozumienie ich właściwości, poznanie dziennych dawek i norma może być skutecznym krokiem do optymalnego wykorzystywania leków ziołowych w naszym życiu. Należy wziąć pod uwagę wszelkie pozytywne aspekty stosowania ziół wraz z ich przeciwwskazaniami i możliwymi skutkami ubocznymi.



Brak komentarzy :

Prześlij komentarz

Dziękujemy za każdy pozostawiony komentarz!
Anonimie, bardzo Cię prosimy, podpisz się imieniem lub nickiem, będzie nam łatwiej Ci odpowiedzieć.

Miłego dnia życzy :-)
ZdrowoNaturalnie.pl

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
Copyright © 2016 ZdrowoNaturalnie.pl , Blogger